Het referendum over het EU- Oekraïne verdrag is uitsluitend bedoeld om het wantrouwen jegens  het Europees bestuur aan te wakkeren. Het idee onze burgers  naar hun mening te vragen over honderden pagina’s politiek en technisch gecompliceerde verdragsartikelen is van de ratten besnuffeld. Volgens de initiatiefnemers hebben politici en diplomaten hun werk niet goed gedaan en dus moeten nu slagers, chirurgen en sociaalwerkers een corrigerend oordeel vellen over: rechtstatelijke bepalingen, corruptiebestrijding, visa, convergentie van buitenlands beleid, exportcontroles, grensbeheer, fytosanitaire regels, certificeringsprocedures, biotechnologische uitvindingen, auteursrechten, energiedoorvoer, arbitrageprocedures, multimodale vervoersnetwerken, visserijbeheer, landbouwstatistieken, en wat niet al. Een breed associatieverdrag is volkomen ongeschikt voor een volksraadpleging. Op het Binnenhof weet iedereen dat, maar niemand durft het te zeggen.

De motiveringen van het  GeenPijl  c.s zijn even bizar als het initiatief zelf. Het associatieverdrag zou een imperialistisch en kolonialistisch karakter hebben. Oekraïne wordt een ‘modelkolonie’ en Europa een ‘volwaardige en hoogmoedige revolutionaire superstaat’. Onze democratie wordt ondermijnd. Rusland is tegen dit akkoord en dat vergroot de instabiliteit. De vage verdragsteksten gaat de EU misbruiken om haar macht uit te breiden. Met deze overeenkomst wordt het corrupte Oekraïne straks lid van de EU. Visavereisten worden afgeschaft, dus de deur gaat open voor mensensmokkelaars en ander tuig. Het akkoord kost Europa handenvol geld. Geen wonder dat zovelen na het aanhoren van deze angstaanjagende taal snel hun handtekening zetten om dit dreigende onheil te  voorkomen! U wilt dit toch ook niet? Referendum? Ja, natuurlijk!

Het volk wordt vals voorgelicht. De EU heeft associatieverdragen met tientallen landen, waaronder Zuid- Afrika, Chili, Syrië, Israël. Heeft de EU deze landen ook gekoloniseerd en hun haar wil opgelegd? Wordt Syrië straks ook lid van de EU? Is de EU ineens een superstaat nu de Oekraïne aan het lijstje wordt toegevoegd?                                                                                                                     De politieke clausules zijn grotendeels gestandaardiseerd en komen in alle bestaande verdragen terug. Afspraken over democratie en rechtsstaat zijn altijd een voorwaarde voor effectieve handelsbetrekkingen en hulp. Economische en maatschappelijke samenwerking kunnen alleen gedijen in een omgeving van rechtszekerheid, politieke stabiliteit en vrede. Het gaat hier om gedeelde en wederzijds erkende belangen van de EU en de Oekraïne.                                                        Uiteraard dient een stabiel en welvarend Oekraïne ook een groot strategisch belang voor Europa: Rusland moet geen misbruik kunnen maken van een chaotisch buurland.

Ondermijning van de democratie? Het verdrag is inmiddels goedgekeurd door het Europees Parlement en alle 28 nationale parlementen. Zoals bij alle associatieverdragen wordt de voortgang bewaakt door de betrokken partijen. In dit geval zijn dat behalve de EU en Oekraïne, ook alle lidstaten. Bij niet naleving kan het akkoord worden opgeschort. In het associatieverdrag staat niets over toekomstig lidmaatschap. De formulering ‘erkenning van de Europese ambities van Oekraïne’ zegt bewust niets over de ambities van Europa met de Oekraïne. De visaregeling wordt alleen op den duur afgeschaft ‘mits aan alle voorwaarden voor goed beheerde en veilige mobiliteit wordt voldaan’. De Oekraïne komt in aanmerking voor hulp, zoals vele tientallen andere landen waar de EU economische, politieke en ontwikkelingsverdragen mee heeft getekend. Die bijstand verleent Europa niet alleen uit menslievendheid, maar ook vanuit welbegrepen eigenbelang om vrede, welvaart en stabiliteit in de wereld te bevorderen. Dit motief geldt des te sterker voor zijn buurlanden.

Elk verstandig mens onthoudt zich van een mening over een onderwerp waarvan hij (nagenoeg) niets weet. Deze verdragstekst schrikt burgers alleen maar af en neemt het wantrouwen jegens de EU niet weg. Integendeel. Politieke campagnes  zullen onvermijdelijk vervallen in simplificaties en kreten.

‘Het Nederlandse volk kan en moet het verdrag beter lezen dan de politici. Elitaire eurofielen willen burgers op afstand houden’. Ik zit regelmatig op de ADO-tribune naast de vaste supporters. De volgende keer zal ik vragen wat ze vinden van het Associatieverdrag. Ben benieuwd!

 

Bob van den Bos

Politicoloog en voormalig lid van het Nederlands en Europees Parlement voor D66.